ЮКАЧЕВА РАУШАНИЯ ХУСНУТДИНОВНА
Родилась 18 февраля 1956 г. в д. Конь Пестречинского района ТАССР. В 1981 г. окончила Казанское театральное училище (курс М. Х. Салимжанова) и была направлена в Альметьевский татарский театр. С 12 октября 1983 г. в труппе академического театра им. Г. Камала.
Заслуженная артистка РТ (2003).
Народная артистка РТ (2009).
Вблизи Казани, недалеко от опушки густого леса в деревне, в крестьянской семье родилась девочка по имени Раушания, что в переводе с персидского означает «сияющая». Действительно, девушка оказалась с яркими, сияющими глазами, да и весь ее жизнелюбивый облик был под стать имени.
Как все советские дети, училась в школе, участвовала в школьной художественной самодеятельности. По окончанию школы, по настоянию родителей поступила в Казанский техникум связи. Однако, проучившись два года, поняла, что это не ее дело. Затем по примеру старшего родственника Айдара Хафизова, закончившего Казанское театральное училище и уже работавшего в Камаловском театре, Раушания поступила в то же театральное училище. Курс набрался любопытный, разнохарактерный. Незабываемые годы учебы, интереснейшие занятия мастерством актера у М. Салимжанова. Среди юношей курса находился и бравый, пришедший после службы на флоте, остроумный, веселый, доброжелательный, улыбчивый Коля Юкачев. Он еще долго щеголял в полосатой матросской майке. Коля — русский парень, выросший в татарской деревне, оттого в совершенстве знающий татарский язык, даже лучше некоторых татар, потому и учившийся в татарской актерской группе. Он-то и завоевал сердце Раушании, красивой девушки с яркими, лучистыми, сияющими глазами. Они сыграли свадьбу. Построили свой дом, крепкую, дружную семью, родилась дочка Света. Счастливо прожили с Колей несколько лет, но 3 октября 2009 года Колю унесла коварная болезнь. Переживания Раушании трудно передать. Мысленно она все время с мужем.
…Ну а тогда, после окончания училища, их направили в Альметьевский татарский театр. Однако там их актерская судьба не сложилась, они даже хотели уйти из профессии. Но Марсель Хакимович Салимжанов, узнавший про подобные мысли, пригласил своих учеников в камаловский театр, и с октября 1983 года началась их по-настоящему творческая жизнь. Через несколько лет оба стали заслуженными артистами республики. 18 февраля 2009 года, в день своего рождения, Раушания по радио узнала о присвоении ей звания народной артистки Татарстана.
Благодаря сохранившейся тонкой фигуре, моложавости, Юкачева в течении почти двадцати лет играла юных героинь с присущей ее индивидуальности мягкостью, поэтичностью. Образы Зульфии в одноименной драме К. Амирова, первой роли, сыгранной в Камаловском театре, сказочной Зухры — «Тахир и Зухра» Ф. Бурнаша обладали искренностью, естественной непосредственностью. Среди первых работ особо запомнилась Сарби — «Молодые сердца» Ф. Бурнаша. Казалось бы, в традиционной любовной ситуации молодых людей, десятки раз игранных на сцене татарского театра, нет ничего нового. Но актриса оказалась столь достоверно чистосердечна в своей любви к Хайретдину, что зритель без остатка верил в первозданность ее чувства. Душевная эмоциональность Сарби была так сильна, что свои переживания она передала через песню.
Всем ее юным героиням были присущи индивидуальные черты Юкачевой — мягкость, лиричность, некоторая тихость.
Несколько позже актриса впервые встретилась с подлинно трагической ролью — судьбой молодой деревенской, дореволюционной женщины Шамсекамар в одноименной драме М. Аблиева. Она раскрывала жизнь героини, которую путем угроз пытался отнять у мужа богач Саляхи. Слова из статьи журнала «Театр» за 1940 год о том, что эта забитая татарка, придавленная изуверскими законами, в каком-то строгом величии переживает свой позор, горе и унижение, полностью можно отнести к работе Юкачевой.
В эти же годы актриса создает абсолютно противоположный образ Фирдаус в невероятно популярных у молодежи, веселых, с какой-то весенней атмосферой, полных импровизации спектаклях «Казанские парни», «Вновь казанские парни» М. Гилязова, идущих с 1990-го по сегодняшний день (новый актерский состав). Эта Фирдаус оказалась задорной, одновременно деловой, наполненной мажорным мироощущением юности, радостной любовью к жизни девушкой. Исполнение темпераментное, проникнутое тонким лукавством. Чем-то на Фирдаус была похожа энергичная Сажида — «Четыре жениха Диляфруз» Т. Миннуллина. Рядом с ними полностью контрастная, глупейшая мещанка Дригамбар — «Портфель» Н. Исанбета или драматические Зарема — «Под знаком Марса» Р. Хамида, Руфия — «Бичура» М. Гилязова, забавная в своей тревога Нина — «Колыбельная» Т. Миннуллина.
Со временем Юкачева начала переходить на роли возрастных, разных по сути социальных героинь, проникнутых духом времени. Среди них изнывающая от скуки, от безделия, избалованная ханша Танай — «Рыжий насмешник и его черноволосая красавица» Н. Исанбета, суматошная Сажида — «Вызывали?» З. Хакима; неприятная, циничная Сакина — «Наследие» Г. Каюмова. Актриса долго, почти во всех сериях знаменитых детских пьес о псе Акбае Т. Миннуллина, очень легко, достоверно играла коварную кошечку Тамлетамак.
Одной из последних по времени работ, отличных, неожиданных для индивидуальности актрисы, стало создание многогранного образа Марфуги — «Заблудший соловей» Р. Зайдуллы. Артистка с точным знанием современной действительности создала характер сегодняшней хваткой, деловой женщины — эдакой бизнес-леди. Она хорошо, стильно одета. Держит себя строго, неприступно. Порой, когда нужно по делу, кажется мягкой, женственной, улыбчивой. Но за внешней маской скрывается прагматичный, холодный, расчетливый, жесткий ум современного бизнесмена, ради собственной выгоды могущего перешагивать через трупы.
Самые последние роли Юкачевой — Ландыш — «Горький цвет» И.Зайниева, Бади — «Гульжамал» Н. Исанбета, Бика — «Дачный сезон» С. Юзеева. В последнем спектакле актриса, так же как ее партнер А. Хисматов, предельно жизненно узнаваема. Она кажется не актрисой, играющей роль, а нашей знакомой, соседкой по даче, с которой можно поболтать, попить вместе чай. Такая естественность на сцене — замечательный показатель актерского мастерства.
Раушания Юкачева по жизни активный человек. Ей стало тесно в актерской профессии, поэтому она, одновременно с актерской деятельностью, занялась с 1989 года административной работой. В 1989—1999 годы — руководитель при Камаловском театре студией «Балачак» («Детство»), в 1998—2001 годы — замдиректора Камаловского театра, в 2002—2005 годы — директор городской филармонии, наконец с 2011 года — заместитель председателя Союза театральных деятелей РТ.
Юкачева Раушания Хуснутдиновна
100 знаменитых пестречинцев к 100-летию ТАССР
Пестречинская земля вырастила много выдающихся людей, которые своими делами, победами и достижениями, прославили и прославляют малую родину на всю республику. Среди них – герои войны и труженики тыла, писатели и спортсмены, ученые, деятели культуры, сельского хозяйства и промышленности. Мы решили вам рассказать о самых знаменитых пестречинцах. Пишите в комментариях, кто для вас самый знаменитый пестречинец?
Юкачева Раушания Хуснутдиновна
Родилась 18 февраля 1956 году в деревне Конь Пестречинского района ТАССР.
В 1981 году окончила Казанское театральное училище (курс М. X. Салимжанова ) и была направлена в Альметьевский татарский театр.
С 12 октября 1983 г. в труппе академического театра им. Галиаскара Камала.
Заслуженная артистка РТ (2003).
Народная артистка РТ (2009).
Творческую деятельность актрисы Юкачевой всегда удавалось успешно совмещать с исполнением административных функций; на протяжении десяти лет она возглавляла театр-студию «Балачак», затем работала заместителем директора театра и директором вновь организованной Казанской городской филармонии. Сегодня Раушания Хуснутдиновна является заместителем Председателя Союза театральных деятелей Республики Татарстан и директором Дома актера им.М.Салимжанова, сообщает пресс-служба Татарского государственного Академического театра имени Г.Камала.
Следите за самым важным и интересным в Telegram-канале Татмедиа
Юкачева Раушания Хуснутдиновна
Юкачева Раушания Хуснутдиновна известная актриса театра и кино,Народная и заслуженная артистка РТ,
Лауреат театральной премии им. Дамира Сиразиева родилась 18 февраля 1956 года в в селе Конь Пестречинского района Республики Татарстан.
В 1981 году окончила Казанское театральное училище (курс М. X. Салимжанова) и была направлена в Альметьевский татарский театр.
С 1983 года в труппе академического театра им. Г. Камала,заместитель председателя Союза театральных деятелей Республики Татарстан и директор Дома актера имени М.Салимжанова.
Яркая, лирическая обаятельная актриса с великолепными сценическими данными.
Творчество:
Зарима — «Под знаком Марса» Р.Хамида,
Сажида — «Вызывали? «Снегопад» З.Хакима,
Сажида — «Четыре жениха Диляфруз» Т.Миннуллинна,
Зульфия — «Зульфия» К.Амирова,
Наташа — «Как звезды в небе» по М.Горькому,
Гайни — «Несчастный юноша» Г.Камала,
Айша — «Мы уходим, вы остаетесь» Т.Миннуллина,
Амина — «Хасан — муж Ляйсан» Ю.Сафиуллина,
Сакина — «Наследие» Г.Каюма,
Руфия — «Бичура», Фирдаус — «Казанские парни» и «Вновь казанские парни» М.Гилязова,
Маша — «Волны подо льдом» А.-Т.Рахманкулова,
Нина — «Станция Шамбодэ» Э.Лабиша,
Селья — «Причуды Белисы» Лопе де Вега,
Дригамбар — «Портфель» Н.Исанбета,
Танай — «Рыжий насмешник и его черноволосая красавица» Н.Исанбета,
Савия — «Поговорим о любви»,
Ландыш Джаухарова – «Горбкий цвет» И.Зайниева
Марфуга — «Заблудший соловей» Р.Зайдуллы
Бади — «Гульджамал» Н.Исанбета.
Фильмография:
«Уеннан уймак«(2012)
«Уеннан уймак-2» (2015)
«День эчпочмака, или самый лучший папа»-релиз фильма состоится в 2020 году.
Награды и достижения:
Заслуженная артистка РТ (2003),
Народная артистка РТ (2009),
Лауреат театральной премии им. Дамира Сиразиева(2019).
Раушания Юкачева югалту ачысын ничек кичерә, 8 март бәйрәмен ник «ясалма» ди [интервью]
Раушания Юкачева. Бу исемне ишеткәч, күз алдыгызга кояш кебек балкып торган актриса килеп баса торгандыр. Тормышын, иҗатын күзәтеп баручылар исә аның хакында көчле рухлы, энергияле, ярдәмчел дип тә әйтер. Рух дигәнең ничек ныгый? Пәрдә артында ни хәлләр бар? Гомумән, театр дөньясы хатын-кыз актриса күзлегеннән нинди?
Татарстанның халык артисты Раушания Юкачева белән әнә шулар хакында сөйләштек. Әңгәмәнең күркәм сәбәбе дә бар – 23 мартта актриса “Ак калфагым төшердем кулдан” спектакле белән 60 яшьлек юбилеен билгеләп үтәчәк.
– Раушания ханым, хатын-кызга, нинди генә һөнәр иясе булса да, уңышка ирешү җиңел түгелдер дип уйлыйм.
– Җиңел түгел, әмма хатын-кыз барын да булдыра. Ир-ат, мәсәлән, максатына туры гына бара, хатын-кызның уңыш юлы тармаклы. Аңа җитмешкә бүленергә, туры юлыннан тайпылып, төрле тармакларга кереп чыгарга туры килә. Юлың озынрак булган саен, мәшәкате күбәя, әмма тормышның тәме арта гына.
– Үзегезгә театр дөньясына кереп китү авыр булдымы?
– Авыр дип әйтмим, әмма борма юллар аша килдем. Язмыш ничек куша бит… Өстәвенә без – әти-әни сүзеннән чыкмый торган авыл балалары. Мин дә, сүз тыңлап, элемтәчеләр техникумына укырга кердем. Анда ике ел укыганнан соң, йөрәккә операция ясатырга туры килде. Шуннан соң бер ел укырга ярамады. Өйдә тик ятасы килмичә, юри генә театр училищесына имтихан бирергә бардым. Ул сентябрь аенда оештырылган өстәмә имтихан иде. 37 кешедән бишебезне сайлап алдылар. Театр училищесын 22 кеше тәмамладык. Бу төркемнән сез Мәскәүдә яшәүче артист Роза Хәйруллинаны, драматург Рәдиф Сәгъдине, режиссер Нурания Җамалины беләсез. Кайберләребез исә училищедан соң башка һөнәр сайлады. Чөнки артист булган хатын-кызга көч кенә түгел, бик күп очраклыкларның да ярдәм итүе кирәк. Ярый ла минем ирем театр тормышын аңлый, сәхнә кануннарын, кайчак тәүлекләр буе эшләргә кирәклеген белә. Бу һөнәрне белмәгән ир-ат хатынын тәүлек буе эшләргә җибәрәме соң? Чөнки хатын-кызның иң беренче вазифасы – гаиләсен, балаларын кайгырту. Шуңа күрә театр дөньясында ялгыз хатыннар күбрәк. Ире – театр артисты, хатыны башка һөнәр иясе булган парларның гаиләсе нык булырга мөмкин әле. Әлеге дә баягы хатын-кызның мондый вәзгыятьләрне аңлау дәрәҗәсе зуррак.
– Шулай итеп, хисле, еш кына куш йөрәкле булырга туры килә торган һөнәр сайлагансыз…
– Әлбәттә, сәхнәдә йөрәгеңә бәргән вакыйга гына табигый, ихлас килеп чыга. Бәлки, бу – язмышыңа аваздаш хәлдер, ә бәлки, сиңа бөтенләй ят күренештер. Алай булса, күзәтәсең, образыңны тулы канлы иткәнчегә кадәр эзләнәсең. Аллага шөкер, рольләрем күп һәм төрле булды. Бала-чагадан башлап, төрле кичерешләрне башкарырга туры килде… Сезнең сорау Шәмсекамәремне искә төшерде. Мин бит аны башта уйный алмый аптырый идем. Хәзер булса, бәлкем, башка төрле дә эшләгән булыр идем. Әле күптән түгел генә сеңлемнең 20 яшьлек кызы юл казасында һәлак булды. Бу – безнең барыбыз өчен дә бик авыр хәсрәт. Үз кызымдай якын иде ул миңа. Шәмсекамәрнең дә күз алдында баласын суга төртеп төшерәләр. Репетиция вакытында тыным кысылып, буылып идәнгә егыла идем. Режиссер Празат Исәнбәт, нигә син шулай кабул итәсең, дип сүгә иде. Бердәнбер кызым күз алдына килә, ул бата төсле тоела, нишләтәсең. Празат абый, алайса, син – начар артистка, дип әйтә, бу вакыйга эчендә яшәргә, шул ук вакытта үзеңне читтән карап, боларның чын түгеллеген аңларга тиеш, ди иде.
– Празат Исәнбәт, Марсель Сәлимҗанов, Фәрит Бикчәнтәев. Бу режиссерларның һәркайсы – үзе бер чор. Алардан нәрсәләр алып калдыгыз? Сщлимҗановтан Бикчәнтәев чорына күчү авыр булдымы?
– Үзгәрешләрне табигый кабул иттем. Празат абыйда укыдым, Марсель абый белән башыннан ахырына кадәр бик күп эшләдем. Фәрит белән исә без – дуслар, без – бер чор балалары.
Празат абый Исәнбәткә “Бәхетсез егет” спектаклендә уйнатканы өчен рәхмәтем зур. Галиәсгар Камал әсәрләре театрда сирәк куела. Шуңа күрә андый спектакльләргә эләгеп каласың икән, ул – бик зур бәхет. Аның теле, сөйләм алымы, җөмләсенең аһәңе, моңы башка. Татар теленең байлыгын күрсәтер өчен мин Галиәсгар Камал әсәрләрен дәреслекләргә кертер идем. Празат абый “Таһир – Зөһрә”дә Зөһрә роленә билгеләп тә үсендерде. Гомумән, ул безнең буынны классикада тәрбияләде.
Марсель Сәлимҗанов – иң авыр чорда театрны саклап калган шәхес. Туксанынчы елларда без бер сезонга 7-8 премьера чыгара идек. Әгәр ай саен премьера булып тормаса, халыкны театрга китерү бик авыр иде. Ул вакытта бюджет оешмаларында акча юк, талонга яшәгән чор. Марсель абый спектакль артыннан спектакль чыгарды. Шуның белән театрны, драматургияне алып калды. Яңа әсәрләр туды, драматург буларак Зөлфәт Хәким, Мансур Гыйләҗев ачылды. Үзара сөйләшеп, шаярышып утырганда “Казан егетләре” туды һәм сәхнәгә менде. Анда бит рольләре дә артистларга карап язылды. Әйтик, Раушаниядән чыгып Фирдәвесне, Розадан – Асияне, Люциядән – Хәбибәне, Венерадан Фәүзияне язды. Егетләрне дә шулай, артистларны күзаллап язды Мансур. Аннары Зөлфәт Хәкимнең Марсель абый заказы белән язылган “Кишер басуы” һәм башка әсәрләре куелды. Марсель абый Ркаил Зәйдулла белән дә эшли башлаган, бик матур тандем барлыкка килгән иде дә бит. Марсель абыйның гомере кыска булды. Аларның “Саташкан сандугач” спектакле ул чорны шулкадәр тәңгәл чагылдыра иде. Мин анда җитәкчене уйнадым.
Фәрит – әйткәнемчә, яшьтәш. Бергә укмашып яшәгәнгә, без чорлар алмашуын сизмәдек тә. Артистка исә яңалык кызык, ул аны гомер буе көтә. Беләсеңме, минем уйналмаган бер ролем калган икән әле. Шәп кенә бер әбине уйныйсым килә.
– Әби роле проблема түгелдер инде ул?
– Проблема шул менә. Бүген иң зур проблема – әби роле. Әби генә түгел, хатын-кызга атап язылган пьесалар да юк. Син, карьера төзергә мөмкинлек бармы, дип сорыйсың. Ә бит драматург башлыча ир кеше вакыйгасын яза. Хатын-кыз анда ир образын тулыландыручы булып бара. “Әни килде” дисең. Анда да бит әни түгел, балалары ачыла. Анда ничә малай, ничә төрле кызыклы язмыш. Ә бармы шунда кызыклы хатын-кыз роле? Шул ук квартирант апа, шәфкать туташы, киленнәре – аларның бит язмышлары ачылмый. Хәтта Үзбәкстаннан кайткан Гөлчирәнең дә язмышы юк, иренең язмышы бәян ителә. “Татар хатыны ниләр күрми”не мисалга алыр идең, анда бичара хатын үлә дә, барыбер вакыйгалар иргә кайтып кала. Хатын-кыз образы Островский, Чехов әсәрләрендә бар. Алар исә бездә дистәләгән еллар куелмый. Ә бит тамашачы да, үзебез дә, тәнкыйтьчеләр дә роль аша фикер йөртә. Бүгенге драматург исә 30–40 яшьлек ирләрне, димәк, үзен чагылдыра.
– Димәк, хатын-кыз драматурглар юк.
– Андый драматург булса да, хатын-кыз проблемасын ача аламы әле ул, юкмы. Чөнки хатын-кыз һәрвакыт үзен икенче планда күрә.
– Тормышта да шулай: сез дә иң элек ирегез Николай Юкачевны кайгырткансыздыр.
– Әлбәттә, шулай. Хезмәт хакларын күтәрү турында сүз булса да, артист хатыннар иң элек ирләрен кайгырта. Мин дә шулай идем. Гәрчә ул чакта уйнала торган рольләрем иремнекенә караганда күбрәк булса да. Миңа Коля ышыгында яшәү кирәк иде. Ирем өчен күбрәк көрәштем һәм, исән булса, көрәшәчәк идем әле… Бөтен кеше дә көрәшче түгел. Мин шундый. Әмма беркайчан да үзем өчен сорамыйм, кеше өчен таулар күчерә алам.
– Ирегез белән партнер булган рольләр күп идеме?
– Бергә бик аз уйнап калдык. “Бәхетсез егет” һәм Әфган сугышына эләккән татар егетләре турында язылган “Зөлфия”дә (авторы – Кашшаф Әмиров) уйнадык. Аннан ул олыгаеп китте һәм комик рольләргә күчте. Миңа һаман да бала-чага, героиня рольләрен бирәләр иде. Героиня… Аннан да бушрак роль юк инде. Миңа язмышлы рольләр кызыграк.
– Бер-берегезгә рольләрне аңларга ярдәм итә идегезме?
– Николай – урыс милләтеннән. Аңа беренче мәлләрдә авыррак иде. Бигрәк тә Галиәсгар Камал әсәрләре катлаулы булды. Әмма тырышлыгы белән телне шулкадәр яхшы үзләштерде, күп кенә татарлардан әйбәтрәк сөйләшә иде. Ә татар театрын сайлавы болайрак: ул укырга кергәндә театр училищесында урыс төркеме булмаган. Аңа, татарча беләсең дип, татар төркемендә укырга тәкъдим иткәннәр. Барыбер армиягә китәсең бар, кайткач, кайда укыйсын үзең хәл итәрсең, дигәннәр. Өч ел хезмәт итеп кайтканнан соң, аңа чынлап та сайлау мөмкинлеге бар иде. Әмма без беренче көнне үк танышып өлгердек һәм бергә укырга булдык. Укып бетерүгә өйләнештек. Бергә 29 ел яшәп калдык. Быел аның фанилыктан китүенә 10 ел була. Бөтен авырлыкларны кичкәннән соң рәхәт тормышта, оныклар сөеп яшәр чак юкса. Үзем өчен түгел, аны рәхәттә яшәтәсем килә. Рәхәттә яши алмыйча китте. Бөтен нәрсә бар, ул гына юк.
– Югалту ачысын күтәрергә нәрсә ярдәм итә?
– Минем таянычым – театрым булды. Ун ел узып бара, кайбер мизгелләр кайтып-кайтып исемә төшә дә, бу ничегрәк булды соң әле, дип уйланам. Димәк, ул мәсьәләләргә мине катнаштырмаганнар, миннән башка хәл иткәннәр булып чыга. Бу миңа гына кагылмый, һәммә кешегә кагыла. Хәсрәттән йолкып чыгаручы да шушы театр булды.
– Кызыгыз нинди юнәлештә китте?
– Сәнгатьтән әллә ни ерак китмәде. Ул театрда үскән бала бит инде. Кечкенәдән сәхнәдә уйнады, бию түгәрәгенә йөрде. Аның өчен башка дөнья юк та. Шуңа күрә Мәдәният институтында менеджер-икътисадчы һөнәрен үзләштерде. Реклама – үзе бер сәнгать. Кызым да ире белән укыганда танышты һәм укып бетергәннән соң өйләнештеләр. Аның ире – элемтә компаниясенең төбәк бүлеге директоры. Һөнәре буенча бер урында гына яшәмиләр. Элегрәк Ерак Көнчыгышта яшәсәләр, хәзер көньякка күченделәр. Кыскасы, аларның да тормышы тәгәрмәч өстендә үтә. Ике оныгым бар. Алар да сәхнәдә үсә. Беренче сыйныфта укучы оныгым шәһәр буенча нәфис сүз бәйгесендә беренче урын алды. Минем өчен бик сөенечле хәбәр инде бу.
– Әби ролендә уйныйсым килә, дидегез. Сезнең энергия әби роленә бик туры килеп бетми дә кебек.
– Рәхәтләнеп көлдердең. Миндәге көчне чыгарып бетерерлек рольләр булмады, ахрысы. Шуңа күрә мин гомер буе ике эштә эшләдем. Моңа карап гаиләм, балам беркайчан да беренче урында булудан туктамады. 1989 елда “Балачак” студиясе ачылды, аны җитәкләдем. Шамил абый Закиров директор булганда урынбасары булып эшләдем. Шәһәр филармониясе директоры булдым. Ирем авырый башлагач, аннан гариза язып киттем. Гомумән, бервакытта да урынга ябышып ятмадым. Юкка гариза язасың, моннан китсәң, кемгә кирәк син, дип әйтүчеләр дә була иде. Ләкин бервакытта та озак эшсез утырмадым, икенче берәү чакырып ала иде. Иремне югалтуны бик авыр кичердем. Бу яктан Шамил абый – бик сизгер кеше. Чакырып алды да, өйдә елап утырудан мәгънә юк, әйдә эшкә тотын, дип үгетләде. Шулай итеп, Театр әһелләре берлеге рәисе урынбасары булып эшләдем. Анда биш ел эшләгәннән соң, сайлаулар үткәч, үзем өчен яшәргә кирәк дип, берлектән киттем. Шул арада институтта югары белем алырга да өлгердем.
– 8 Март – Хатын-кызлар бәйрәме. Сез бу бәйрәмне кабул итәсезме?
– Бүген, менә хәзер яшәргә, үз-үзең, әйләнә-тирәң белән ихлас булырга кирәк. Гомерне ясалма әйберләргә, ялтыравыкка сарыф итәргә ярамый. Бу бәйрәм дә ясалма. Туган көн үткәрүләрне дә бик кабул итеп бетермим. Менә бу юбилей кичәсен дә үткәрүдән алдан баш тарткан идем. Фәрит Бикчәнтәев, Илфир Якупов, ул бит театрга кирәк, дигәч, күндем. Бу сөйләшү булганда гаиләнең кайгылы мәле иде. Шуңа күрә төрле спектакльләрдән өзекләр, уен-көлке белән түгел, 60 яшьлегемне тулы спектакль белән билгеләргә булдык. Илдар Юзеев әсәре буенча куелган “Ак калфагым төшердем кулдан” – милләтнең бүгенге халәтенә җавап ул. Минем ролем – телевидение алып баручысы Клара Измайлова – билгеле, аһ иткән роль түгел. Әмма спектакльнең фикере бик зур. Ул бит аеры-чаеры йөргән халәтебезне, тотрыксызлыгыбызны, укмашуга сәләтсезлегебезне күрсәтә. Тамашачы аннан фикер алып, уйланып китәр дип ышанам. Миңа шунысы кыйммәт.
Раушания Юкачева: «Мин беркайчан да кәнәфиемә ябышып утырмадым»
Татарстанның халык артисты Раушания Юкачева турында сүз чыкса, кемнеңдер күз алдына «Авыл эте Акбай» спектаклендәге Тәмлетамак, кемгәдер «Казан егетләре»ндәге шаян кыз Фирдәвес килеп басадыр. Ләкин актриса үткән рольләрен барларга бер дә яратмый. «Мин бүгенге көн белән яшим, бүгенге рольләремне карагыз», – ди. 60 яшендә дә Камал театры сәхнәсен дер селкетеп торган актрисаны ничек күрми каласың инде? Аның һәр образы кабатланмас, һәр герое үзе бер тарих бит.
– Раушания ханым, сезгә үз яшегезне биреп булмый. Күп дисәң дә, 50 инде. Әле анысы да кызганыч. Паспорттагы яшь берни түгел, иң мөһиме, күңел яшь булсын, диләрме әле? Күңелегез белән ничә яшьтә сез?
–Төрле вакыт була инде. Ул бит күңел халәтеннән, кәефтән тора. Шатлыклы хәбәр, матур сүзләр ишетсәң, нинди дә булса үрләргә күтәрелсәң, 18 яшьлек кызлар кебек очып йөри башлыйсың. Ә зарланып-чирләп яткан вакытта киресенчә. Һәр кешенең үз егәре бар. Эчкә салынган егәре булса, ул бик зур авырлыкларны да җиңел күтәрә ала. Ә ул булмаса, кеше сүрелә, үлә. Эх, бу кешенең бөтен көч-куәте беткән, диләр. Менә шул егәрлек белән яшибез.
(Раушания Юкачева оныклары Динара, Сабина (уңда) һәм актёр Алмаз Гәрәевнең кызы Зөбәйдә белән)
– Сезгә хәзерге вакытта нәрсә шулай көч биреп тора?
– Баламның, оныкларымның, киявемнең исән-имин булуы миңа көч биреп тора. Алардан хәбәр алуга, мин канатланып китәм. Үземне карыйм, эш булса, эшкә барам. Эштән рәхәтләнеп арып өйгә кайту да – үзе бер бәхет. Минем хәзер Ходай тарафыннан бирелгән гомерне юк-барга исраф итеп яшисем килми. Эшең, уйларың, хәтта укыган китапларың да мәгънәле булуын тели башлыйсың. Ә яшь чакта әле синең гомерең алда, таулар күчерерлек көчең бар дип уйлыйсың. Ләкин ул вакыт дигәннәре бик тиз узып китә икән. Ничек кенә ашыгып яшәмә, бик күп нәрсәгә өлгерми каласың. Гәрчә мин беркайчан да тик утыра торган кеше түгел идем, берничә җирдә эшләдем. Менә шул гомер бушка узмасын дигән теләктән чыккандыр инде ул.
– Сез бит кечкенә чактан ук йөрәк авыртулы бала булган. Бәлки менә шул да ашыгып яшәргә этәргеч биргәндер?
– Анысы да бар. Ниндидер физик кимчелекләре булган кеше өчен яшәве икеләтә-өчләтә кыен. Син бу вакытта яшәп кенә калмыйсың, кешедән ким булмыйча яшәргә тырышасың. Үз сәламәтлегең турында уйлап, аны онытмыйча үзеңне карарга тырышасың. Мондый тормыш гел көрәш кебек. 13 яшьтән авырганга, менә шулай холык чарланган инде.
– Яшьлегегезгә кире кайту мөмкинлеге булса, тормышыгызда ни дә булса үзгәртер идегезме?
– Бер нәрсә дә үзгәртмәс идем, тик сәламәтлекне генә күбрәк кайгыртыр идем. Мин үскәндә дә бик көчле бала идем. Авыру килеш төрле чараларда катнашып, үз йөрәгемә үзем авырлык бирдем. Чорсызлыгым, гел ашкынуым аркасында килеп чыккан авыру бу. Адәм баласының күңелендә гармония булырга тиеш. Мин шул гармониягә озак килдем. Ләкин мин аны зур ялгышлыгым дип санамыйм. Гомумән, бөтен ялгышларны да төзәтеп була. Үлемне генә төзәтеп булмый. Ялгышлардан куркырга кирәкми. Иң мөһиме – ялгышларыңа нәтиҗә ясап, аларны төзәтә алуың. 60 яшемә килеп җитә алганмын икән, мин абынсам да, егылсам да, торып басканмын, димәк. Әле башкарасы эшләрем күп. Ирем Коля бер генә оныгын күреп калды. «Эх, бу кызның кияүгә чыкканын күрсәң иде», – дигән иде бер мәлне. Аның шул сүзләре гел йөрәктә тора. Минем ирем алдымда шул бурычымны үтисем бар әле.
– Питрәч районы Күн авылындагы туган нигезегез сакланганмы, еш кайтып йөрисезме?
– Саклана. Нигезебез бик әйбәт безнең. Әти үләр алдыннан бер ел кала, иске йортыбызны сүтеп, яңа зур йорт төзеп куйды. Анда кайтып, күңелебезгә тынычлык алып киләбез. Ул йортны күбрәк мин сакларга тырышам. Йорттан җылылыкны өзмим. Кайчан кайтсаң да, өйдә кеше торуы сизелсен дим. Яшь чакта әти-әнигә күрсәтә алмаган игътибарым, хөрмәтем буларак шул йортны карап, үземә-үзем юаныч табам. Менә шул өйгә керәм дә, эх, әти белән гәпләшеп утырып булсын иде ул, дим. Аның белән сөйләшүе рәхәт, бик акыллы кеше иде ул. 58 яшьтә әнисез калдым. Шул яшемә тикле үземне бала кебек хис итеп яшәдем. Әниле булу хисе бик татлы хис икән. Әни үлгәч, ул капылт юкка чыга. Ничә яшьтә булуга кармастан, әниле булудан да рәхәтрәк әйбер юк икән.
– Башлангыч чорда театрдан, актерлык һөнәреннән китәм дип йөргән чакларыгыз да булган. Бу икеләнүләр ни белән бәйле иде? Актерны театрда тотып тора торган иң мөһим әйбер нәрсә ул?
– Әти-әнигә авыр булмасын дип, мин студент вакытта ук Камал театрында эшли идем инде. Ләкин укып бетергәч, мине театрга алмадылар. Ирем Коляны алдылар, мине – юк. Без Әлмәт театрына урнаштык. Ләкин ике ел ярымннан безне чакырып алган режиссер эштән китте. Камал театрына алмаячакларын беләбез, башкасына барасы килми. Менә шул чорда уйланган уйлар инде бу. Әлмәттә беркемебез дә юк, күңел барыбер Казанга тартты. 31 декабрь көнне Камал театрына премьерага килдек. Шунда Марсель абый Сәлимҗанов безне күреп алып, театрга чакырды. Язмыш, бәхеттер инде бу! Бер театрдан икенчесенә бик сирәк кешене алалар. Камал театрына аеруча да иләк аша иләнеп кенә эләгәсең. Актерны театрда бары тик спектакльләр, репертуар гына тотып тора, минемчә. Бүген рольләрең бар, сәхнәгә чыгасың икән, син эшлисең әле. Гел сәхнәдә булырга кирәк, югалып торсаң, китәсең. Син үз һөнәреңнән башка сулый алмаска тиеш. Шул вакытта гына син уңышка ирешәчәксең.
– Бәхетле мәхәббәттә яшәдегезме сез?
– Без бик матур яшәдек, яратышып өйләнештек. Мин аңа бер күрүдә гашыйк булдым. Аңа кадәр минем йөргән кешем дә юк иде, ул минем беренче егетем. Ул мине төрле яктан саклый иде. Без бөтен әйберне бергә эшләдек. Бергә өйгә кайта идек, икебез бергә ашарга да пешердек. Кызым да, мин бик бәхетле гаиләдә яшәдем, ди. Синең үз тормышың балаңда чагыла. Ни чәчсәң – шуны урырсың, дип юкка гына әйтмиләр инде. Хәзер ул минем бәхетле тормышымны кабатлый. Коля тормыш ярата торган кеше иде. Ул гел үзенә каратып торды. Мин беркайчан да шулай кисәк үләр дип уйламаган идем. Аның авырганы да булмады. Диңгезче, өч ел хезмәт иткән кеше бит ул. Кыска гомерле булуы бик кызганыч инде. Өзелде дә китте безнең гаилә. Ләкин бик бәхетле тормыш бирде Ходай.
– Бердәнбер кызыгыз гаиләсе белән чит җирдә яши? Үзегезне ялгыз хис иткән вакытлар еш буламы?
– Мин элек әнинең: «Кызым, менә бу җепне инәгә саплап бир әле», – дигән сүзләренә аптырый идем. Ул вакытта: «Әни, син шуны да күрмисеңмени инде», – дип куя идем. Кулыма инә алган саен, хәзер кылт итеп шул сүзем искә төшә. Ярый ул вакытта әни кырында мин булганмын, ә бүген минем янәшәмдә беркем дә юк, ялгызым яшим. Инә саплап бирер кешең булмау да бик кыен икән. Балалар белән гел аралашып торам. Читтә яшәсәләр дә, оныкларым татарча бик матур сөйләшә. Шуңа да сөенеп туя алмыйм.
– Бер әңгәмәгездә «татар драматургиясендә хатын-кыз образы юк, шуңа да хатын-кыз актрисаларга эшләве авыр», – дигән идегез. Әгәр драматург татар хатын-кызы образын тудырам дисә, нинди роль булуын теләр идегез?
– Язмышлы хатын-кызны күрергә теләр идем. Яшь барган саен, кешенең уй-фикерләре дә үсә. Инде синең тирәнрәк язмышлы кеше образын тудырасың килә. Бүген чыннан да төп герой булган хатын-кыз рольләре юк диярлек.
– Сез энергиягезне, көчегезне актерлыкка гына китеп бетми икәнен аңлагач, үзегезне җитәкче буларак та сынап карагансыз әле. Ләкин җитәкче кәнәфиендә утырган хатын-кызны никтер яратмый бездә халык. «Андый хатын-кызлардан ирләр курка», «Тормышын кора алмаганга карьера төзи», «Үзе ирешмәгәндер, кемдер төрткәндер аны» ише әллә нинди сүзләр ишетергә туры килә. Сезнеңчә, бу нәрсә галәмәте?
– Яшерен-батырын түгел, төртүчеләр дә бар. бу сүзләрдә дөреслек тә булырга мөмкин. Хатын-кыз хәзер артык ирекле була башлады. «Чын ирләр юк хәзер», «Бу ир түгел, бу – чүпрәк!» дигән сүзләрне дә ишетергә туры килә. Мондый начар сүзләр күбрәк хатын-кызлардан чыга бит. Хатын-кыз әшәке, азды. «Мин иргә карап тормыйм, мин ялгыз да яши алам, ялгыз да бала табам» дигән сүзләрдән колаклар үрә тора. Телевизордан күрсәткән кинолардан ук шуңа өйрәтеп торалар бит. Җәмгыятьнең бөтен институты хатын-кызны күтәрергә тырыша. Булмый ул алай. Гаиләдәге аңлашылмаучанлык, аерылышулар хатын-кызның иргә ир итеп карый белмәвеннән барлыкка килә. Ничек кенә карасаң да, гаилә тормышының бөтенлеге хатын-кыздан тора. Ир-ат табыш алырга, эшләргә тиеш. Аңа карьера төзү җиңелрәк тә. Ә без хатын-кызларның башка вазифалары бар. Ире дә, хатыны да җитәкчелеккә ыргылса, гаилә тормышы барып чыкмый. Кемдер – өстә, кемдер аста булырга, аңа күтәрелергә ярдәм итәргә тиеш. Аннан алмашынып, ул сиңа үсәр өчен мөмкинлек бирә ала. Ни өчендер Ходай кемнедер – хатын-кыз, кемнедер ир итеп яраткан бит. Хатын-кыз «бу дөньяда минем вазифам нидә?» дигән сорау бирергә тиеш үз-үзенә. Мин беркайчан да кәнәфиемә ябышып утырмадым. Ике эштә эшләдем, ләкин барыбер гаиләм беренче урында иде. Адәм баласы күкрәк кагып, мин нинди үрләргә мендем дип мактанмасын, нинди генә биек исемнәр алмасын, иң беренче терәк булып гаиләсе, балалары тора. Кеше шуны аңларга тиеш.
23 мартта Г.Камал исемендәге татар дәүләт академия театрында Татарстанның халык артисты Раушания Юкачеваның юбилей кичәсе узды. Раушания апаның әле тагын озак еллар сәхнәдә балкып, сау-сәламәт, бәхетле тормышта яшәвен телибез.
фотолар Раушания Юкачеваның шәхси архивыннан алынды
Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз